VAR là gì? Công nghệ không thể thiếu của thế giới bóng đá

Chắc hẳn các fan hâm mộ bóng đá đã quá quen thuộc với công nghệ video hỗ trợ trọng tài VAR. Tuy mang lại nhiều lợi ích là vậy nhưng ở quãng thời gian đầu, công nghệ này lại không nhận được nhiều sự ủng hộ của người hâm mộ. Vậy nên ở bài viết này, hãy cùng Fun88vie TV tìm hiểu VAR là gì và công nghệ video hỗ trợ trọng tài VAR trong bốn năm qua đã phát triển như thế nào?

VAR là gì?

Bóng đá là môn thể thao có lịch sử phát triển lâu đời trên thế giới. Qua thời gian, môn thể thao này dần hoàn thiện hơn về các luật lệ, giúp cho mỗi trận đấu trở nên công bằng hơn. Tuy vậy, dù luật bóng đá có chặt chẽ đến đâu thì các trọng tài điều khiển trận đấu cũng không tránh được việc mắc sai lầm rất nhiều.

Tình huống xảy ra trên sân với tốc độ quá nhanh khiến cho các vị vua áo đen không thể theo kịp và đưa ra những quyết định sai lầm gây ảnh hưởng đến kết quả trận đấu. Hiện nay thế giới đã bước vào thời kỳ công nghệ 4.0, rất nhiều lĩnh vực phục vụ đời sống con người được hỗ trợ bởi công nghệ hiện đại, trong đó có cả thể thao.

Đã có rất nhiều bộ môn thể thao như quần vợt, cầu lông, bóng rổ, sử dụng công nghệ hỗ trợ trọng tài để mang lại tính chính xác hơn cho các trận đấu. Và với bóng đá hiện nay, VAR là gì không còn là một cái tên xa lạ với người hâm mộ trên toàn thế giới. Công nghệ này đã giúp cho các trận đấu tránh được những sai lầm gây ảnh hưởng đến kết quả của hai đội.

VAR là gì?

VAR là công nghệ video hỗ trợ trọng tài nổi tiếng nhất hiện nay

Công nghệ VAR (viết tắt của Video Assistant Referee) là video hỗ trợ trọng tài trong bóng đá, giúp cho các quyết định của trọng tài chính xác hơn qua việc sử dụng các loại video quay chậm tình huống chi tiết.

Đội ngũ “trọng tài công nghệ” của phòng VAR sẽ nhận tín hiệu trực tiếp từ sân vận động, bao gồm toàn cảnh diễn biến trận đấu cũng như những chuyển động chậm để dễ dàng phân tích tình huống. Khi phát hiện có sai sót, tổ VAR sẽ ngay lập tức thông báo với trọng tài chính và trao đổi trực tiếp thông qua thiết bị liên lạc.

Về phần mình, trọng tài chính trên sân có thể tự đánh giá tình huống qua màn hình check VAR bên ngoài sân hoặc nhờ sự trợ giúp của tổ trợ lý. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về người “cầm cân nảy mực” trên sân bóng.

Dù có những lợi ích như vậy, nhưng công nghệ VAR không phải xem xét tất cả các tình huống trên sân. Công nghệ VAR chỉ được sử dụng trong một số trường hợp nhất định làm ảnh hưởng đến cục diện trận đấu như thổi phạt đền, rút thẻ đỏ, công nhận bàn thắng, sai lầm nghiêm trọng,…

Công nghệ VAR đã phát triển như thế nào?

Công nghệ VAR đã phát triển như thế nào?

Hiệp hội bóng đá quốc tế (IFAB) đã đưa VAR vào luật bóng đá năm 2018. VAR ra đời từ dự án công nghệ 4.0 vào đầu những năm 2010, sau các đợt thử nghiệm tại nhiều giải đấu lớn.

Dưới sự chỉ đạo của Hiệp hội bóng đá hoàng gia Hà Lan, hệ thống đã được thử nghiệm thông qua các buổi áp dụng thử ở mùa giải 2012/13 tại giải bóng đá vô địch quốc gia Hà Lan, giải bóng đá cao cấp nhất của nước này.

Vào năm 2014, KNVB đã gửi kiến nghị tới hiệp hội bóng đá quốc tế IFAB nhằm sửa đổi Luật Bóng đá để cho phép hệ thống VAR được sử dụng trong nhiều buổi thử nghiệm hơn. IFAB đã chấp nhận các buổi thử nghiệm và kế hoạch đi tới việc áp dụng hoàn toàn.

Tại đại hội thường niên năm 2016, Lukas Brud, thư ký IFAB cho rằng với những công nghệ như 4G và Wifi đang được sử dụng ngày nay, VAR là cực kỳ cần thiết để giúp các trọng tài khỏi mắc những sai lầm mà ai cũng có thể thấy rõ ngay lập tức.

Tuy vậy, Chủ tịch FIFA khi đó là Sepp Blatter đã kịch liệt phản đối việc giới thiệu công nghệ mới trong bóng đá. Sau đó vì bê bối tham nhũng vào năm 2015, Sepp Blatter phải chấp nhận từ chức và người thay thế là Gianni Infantino lại rất ủng hộ quyết định đưa VAR vào bóng đá hiện đại.

Tháng 8/2018, một buổi thử nghiệm trực tiếp công nghệ VAR giữa hai đội chơi tại MLS. Quy trình xem xét video được giới thiệu một tháng sau đó, trong một trận đấu giao hữu quốc tế giữa Pháp và Ý và một màn hình ngoài sân đã được đưa vào sử dụng tại FIFA Club World Cup 2016 cho phép các trọng tài xem lại tình huống ngay lập tức.

Màn hình ở bên ngoài sân sẽ cho phép trọng tài xem lại các cảnh quay trong trận đấu. Vào ngày mùng 8 tháng 4, khi Wellington tiếp đón Sydney trên sân nhà, VAR sau đó đã xác định một tình huống bóng chạm tay phạm luật trong vòng cấm và trọng tài đã trao cho Sydney một quả đá phạt đền. Trận đấu kết thúc với tỷ số hòa 1-1. Đây cũng là trận đấu đầu tiên mà VAR làm ảnh hưởng đến kết quả chung cuộc.

Vào ngày mùng 8/1/2018, VAR được thử nghiệm lần đầu tiên ở Anh trong trận đấu giữa Brighton và Crystal Palace tại mùa giải 2017/18.

Sau đó vào ngày 15/11/2018, các đội bóng Premier League đã bỏ phiếu thuận cho việc đưa công nghệ hỗ trợ trọng tài VAR là gì vào giải Ngoại hạng Anh từ mùa giải 2019/20 sau khi được IFAB và FIFA chấp thuận.

Giải đấu quốc tế lớn đầu tiên VAR được áp dụng

Giải đấu đầu tiên sử dụng VAR xuyên suốt cả giải chính là FIFA World Cup 2018, FIFA chính thức chấp nhận việc sử dụng VAR tại giải đấu này trong một buổi họp của Hội đồng FIFA vào ngày 16/3/2018. Tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh năm đó, đánh dấu lần đầu tiên VAR là gì xuất hiện tại sân chơi World Cup.

Đã có tổng cộng 335 tình huống được VAR kiểm tra ở vòng bảng, trung bình 7 tình huống mỗi trận và 14 quyết định của các trọng tài chính có sự thay đổi sau sự tham vấn từ VAR. Theo thống kê, hệ thống VAR có tỷ lệ thành công 99,3% lớn hơn so với tỷ lệ quyết định đúng của trọng tài khi không có VAR là 95%.

VAR đã phát triển vượt bậc kể từ lần đầu xuất hiện tại World Cup 2018

Với việc không có thẻ vàng nào được rút ra trong 11 trận đấu đầu tiên và chỉ có 4 cầu thủ bị đuổi khỏi sân, sự ra đời của VAR được cho là đã biến World Cup 2018 trở thành kỳ World Cup ít tiêu cực nhất kể từ năm 1986. Sự kiện cũng chứng kiến ít tình huống bị truất quyền thi đấu nhất kể từ năm 1978.

22 bàn thắng đã được ghi từ 29 quả phạt đền được cho là con số đánh bại kỷ lục 17 quả phạt đền tại World Cup năm 1998. Sự tăng lên đột biến về các tình huống đá phạt 11m tại World Cup 2018 được cho là nhờ công nghệ VAR đã can thiệp vào các pha phạm lỗi khó nhận biết.

Giám đốc kỹ thuật của Hiệp hội bóng đá quốc tế, David Elleray, nói rằng việc đưa vào VAR như là một cách hữu hiệu nhắc nhở cho các cầu thủ họ sẽ không thể “qua mặt” bất kỳ lỗi nào với công nghệ mới này.

Những tranh cãi kịch liệt về VAR thời gian đầu

Tuy hiệu quả là vậy, nhưng trong thời gian đầu đã có rất nhiều ý kiến trái chiều xoay quanh việc có hay không có sử dụng công nghệ này tại các giải đấu. Những người ủng hộ thì cho rằng VAR nên được cho vào sử dụng để tăng tính công bằng trong các trận đấu khi mà nhiều nhận định sai lầm từ trọng tài đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới kết quả chung cuộc của cả hai đội.

Còn ý kiến phản đối thì cho rằng công nghệ này khi được đưa vào sử dụng sẽ làm mất đi tính cảm xúc trong bóng đá. 

Những tranh cãi kịch liệt về VAR thời gian đầu

“THẬT CHÁN NGẮT, BÓNG ĐÁ BỚT ĐI NHỮNG CẢM XÚC. NẾU ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH NGAY LẬP TỨC, TỐT THÔI. NHƯNG PHẢI 3 ĐẾN 4 PHÚT SAU, TRỌNG TÀI MỚI ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH THÌ ĐÓ LÀ CHUYỆN KỲ LẠ”. Cựu danh thủ Zinedine Zidane chia sẻ.

Ngoài ra, VAR còn gây đảo lộn cảm xúc với những pha ăn mừng hụt hoặc phải kìm nén cảm xúc và phải hồi hộp khi chờ trọng tài chính ra quyết định cuối cùng. Nó còn gây áp lực tâm lý rất lớn đối với cầu thủ ở trên sân, họ không còn là chính mình khi biết rằng mình đang bị theo dõi trên sân nên từ đó cũng dè dặt trong các pha bóng.

Chi phí để vận hành VAR tại World Cup 2018 lên tới 700.000 đô, tương đương với 6,1 tỷ đồng mỗi trận. Từ lo lắng hồi hộp khi trọng tài bắt đầu bước đến khu vực check VAR cho đến bùng nổ cảm xúc khi đội nhà nhận được một tình huống có lợi hay thoát một bàn thua không hợp lệ.

Ở World Cup 2022 vừa qua, dĩ nhiên công nghệ VAR vẫn góp mặt tại giải bóng đá lớn nhất hành tinh, đi cùng với đó là những nâng cấp công nghệ tiên tiến. Vào đầu tháng 7 năm 2022, Liên đoàn bóng đá thế giới FIFA chính thức thông báo sẽ áp dụng công nghệ bắt việt vị bán tự động tại World Cup 2022.

Hai công nghệ này kết hợp để theo dõi di chuyển của từng cầu thủ vào thời điểm bóng rời chân chính xác trong thời gian thực bằng cách sử dụng trí thông minh nhân tạo, VAR sẽ nhận được cảnh báo nếu hệ thống phát hiện ra việt vị. Từ đó xem lại tình huống theo cách thủ công rồi tư vấn cho trọng tài chính, người vẫn có thể ra đường biên để tự xem lại pha bóng.

Theo ông Pierluigi Collina, chủ tịch hội đồng trọng tài FIFA, trọng tài trên sân và tổ VAR vẫn là những người quan trọng trong việc xác nhận các quy định và quản lý các kỳ vọng về tốc độ của hệ thống mới. Nhiều người đã nói về cụm từ trọng tài người máy, nhưng ông cho rằng mọi thứ không phải như vậy. Các trọng tài chính vẫn đưa ra quyết định cuối cùng còn công nghệ chỉ giúp xác định các cầu thủ có việt vị hay không. Đó là những mục tiêu của công nghệ việt vị bán tự động cũng như VAR chú trọng.

Lời kết

Hy vọng với những chia sẻ về chủ đề VAR là gì của nha cai Fun88, quý độc giả đã có thể hiểu hơn về công nghệ tối tân này. VAR cho đến nay vẫn cho thấy những hiệu quả tích cực mà nó mang lại.

World Cup 2022 tại Qatar vừa qua cũng cho thấy VAR giúp ích cho các trọng tài hiệu quả như thế nào. Ngoài việc đảm bảo tính chính xác trong từng trận đấu thì VAR cũng không ít lần đưa người hâm mộ tới những cung bậc cảm xúc khác nhau. Những bài viết thú vị tại Fun88 Link vẫn đang chờ đón các bạn, nhớ thường xuyên truy cập vào website của chúng tôi nhé.